የስኳር ህመም ምንድን ነው፤ መከላከያ እና ህክምናውስ…?

ዛሬ የዓለም የስኳር ህመም ቀን ነው፤ ቀኑ በኢትዮጵያ ለ28ተኛ ጊዜ “የስኳር ህመም ይመለከተኛል “በሚል መሪ መልዕክት በመከበር ላይ ይገኛል።

እኛም የዓለም የስኳር ህመም ቀንን ምክንያት በማድረግ ስለ ስኳር ህመም መረጃ ልናካፍላችሁ ወደድን።

የስኳር ህመም ምንድን ነው… ?

የስኳር ህመም የሚከሰተው ሰውነታችን ለኑሮም ሆነ ለእድገት የሚያስፈልገውን ስኳር በትክክል ለመጠቀም ሳይችል ሲቀር ነው፡፡

አንድ ሰው የስኳር ህመም አለው የምንለው በደም ውስጥ ያለው የስኳር መጠን ከሚገባው በላይ ከፍ ብሎ ሲገኝ ነው፤ በደም ውስጥ የሚገኘው የስኳር መጠን ከመጠን በላይ ከፍ ብሎ የሚገኘው ደግሞ ቆሽት የተባለው የሰውነት ክፍል ኢንሱሊን የተሰኘው ሆርሞን በበቂ ሁኔታ ወይም ደግሞ ጭራሹኑ ማመንጨት ሲያቅተው ነው፡፡

የስኳር ህመም በሽንት ይበልጥ ደግሞ በደም ምርመራ ሊታወቅ ይችላል፤ የስኳር ህመም አንዴ ከያዘ በባህላዊ ሆነ በሳይንሳዊ የህክምና ዘዴ የማይድን የዕድሜ ልክ ህመም ቢሆንም ክትትልና ቁጥጥር ከተደረገበት ግን እንደማንኛውም ሰው ጤናማ ኑሮ ሊያስኖር የሚችል ነው፡፡

በተቃራኒው ደግሞ በተገቢው መንገድ ክትትልና ቁጥጥር ካልተደረገበት ግን የተለያዩ ጠንቆችን ያስከትላል፡፡

የስኳር ህመም ማንን ይይዛል… ?

የስኳር ህመም እድሜ፣ ጾታና የኑሮ ደረጃ ሳይል በሁሉም ሰው ላይ ሊከሰት የሚችል ህመም ነው።

የስኳር ህመም በማንኛውም ሰው ላይ ሊከስት የሚችል ቢሆንም፤ እድሜያቸው ከ4ዐ ዓመት በላይ የሆኑ፣ የሰውነት ክብደታቸው ከፍተኛ የሆኑ፣ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ የማያደርጉ ለህመሙ ታጋላጭ ናቸው።

እንዲሁም በቤተሰባቸው ውስጥ የስኳር ህመም ያለባቸው፣ የደም ግፊት ያለባቸው፣ በደም ውስጥ የቅባት መጠኑ /ኮሌስትሮል/ ከፍ ያለባቸው ሰዎች፣ ከዚህ ቀደም በእርግዝና ጊዜ የስኳር ህመም የታየባቸውና ከዚህ ቀደም ክብደታቸው ከአራት ኪሎ ግራም በላይ የሆኑ ህጻናትን የወለዱ ሴቶች ይበልጥ ለስኳር ህመም የተጋለጡ ናቸው፡፡

ከእነዚህ ሁኔታዎች መካከል አንዱ እንኳን የታዩባቸው ሰዎች ቢያንስ በዓመት አንድ ጊዜ የስኳሩን ሁኔታ ለማየት የደም ምርመራ ማድረግ ይኖርባቸዋል፡፡

የስኳር ህመም ምልክቶች… ?

በደም ውስጥ ያለው የስኳር መጠን ሲጨምር ግልጽና የማያሻሙ ምልክቶች ያሉት ሲሆን፥

እነዚህም፦ ከፍተኛ የውኃ ጥም፣ ቶሎ ቶሎና ብዙ መሽናት፣ ከፍተኛ የረሀብ ስሜት፣ ድካም፣ ኃይል ማጣት፣ ምክንያቱ ያልታወቀ የክብደት መቀነስ ናቸው፡፡

ሌሎች ምልክቶች ደግሞ የማየት ችሎታ ላይ ብዥታ መፈጠር፣ የእግርና የእጅ መደንዘዝ፣ የግብረ ሥጋ ግንኙነት ማድረግ አለመቻል ሰውነት ሲቆረጥ፣ ሲቆስል፣ ሲያብጥና ሲያሳክክ ቶሎ ያለመዳን፣ በሴቶች ላይ ደግሞ ማህፀን አከባቢ ማሳከክና ነጭ ፈሳሽ መውጣት፤ አልፎ አልፎ የሰውነት መቆነጣጠጥና ውስጥ ውስጡን የሚሄድ የሆነ ነገር የሚሄድ ዓይነት ስሜት መስማት ሁኔታዎች ናቸው፡፡

ይሁን እንጂ በአንዳንድ የስኳር ህመምተኞች ላይ ምንም ዓይነት የህመም ምልክቶች አይታዩባቸውም፡፡

እነዚህ ምልክቶች ሲታዩ ፈጥኖ ወደ ህክምና ባለሙያ በመሄድ መመርመር ያስፈልጋል፡፡

የስኳር ህመም ዓይነቶች

የስኳር ህመም ዓይነት በርካታ ሲሆኑ ዋና ዋናዎቹ የሚከተሉት ናቸው፡፡

1 የመጀመሪያ ዓይነት የስኳር ህመም የሚከሰተው ቆሽት /ፖንክሪያስ/ ኢንሱሊን ማምረት ሲያቆም ነው፡፡

ይህ አብዛኛውን ጊዜ የሚከሰተው ከ3ዐ ዓመት በታች በሆኑ ወጣቶች ላይ ሲሆን በልጆችና ከተለወዱ ትንሽ ጊዜ በሆናቸው ሕጻናት ላይም ሊታይ ይችላል፡፡ ሕመሙ ሲከሰት ድንገተኛና ፈጣን ሂደት ይኖረዋል፡፡

የመጀመሪያው ዓይነት የስኳር ህመም ያለባቸው ሰዎች በሕይወት ለመቆየት በየቀኑ የኢንሱሉን መርፌ መወጋት ይኖርባቸዋል።

የሚወሰደው የኢንሱሊን መጠን ከሚወሰደው ምግብና በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ኘሮግራሞች ጋር ጥንቃቄ በተሞላበት መንገድ የተስተካከለ መሆን አለበት።

  1. ሁለተኛው ዓይነት የስኳር ህመም የሚከሰተው ቆሽት /ፖንክሪያስ/ የሚያመርተው ኢንሱሊን በቂ ያልሆነ ወይም በደንብ የማይሰራ በሚሆንበት ጊዜ ነው፡፡

ከ85 እስከ 90 በመቶ የሚጠጉ የስኳር ህሙማን የሁለተኛ ዓይነት የስኳር ህመምተኛ ሲሆኑ፥ ህመሙ ያለባቸው አብዛኞቹ ሰዎች ሁኔታውን በሚመለከት ምርመራ አድርገው የማያውቁ ናቸው፡፡

  1. ሶስተኛው ዓይነት – የስኳር ህመም ከእርግዝና ጋር ተያይዞ የሚከሰት ሲሆን የሚታየውም በእርግዝና ወቅት ብቻ ነው፡፡ እርግዝና ነክ የስኳር ህመም ብዙውን ጊዜ የሚከሰተው እርግዝና ከጀመረ ከ24-28 ሳምንት በኋላ ነው፡፡

ይህ ዓይነቱ የስኳር ህመም ከእርግዝና በኋላ የሚጠፋ ሲሆን፥ በአንዳንድ ሴቶች ላይ ግን ከወሊድ በኋላም ሊቀጥል ይችላል፡፡

ከወሊድ በኋላ የስኳር ህመም ቢጠፋም ህመሙ ወደፊት በእርግዝና ጊዜም ሆነ ከእርግዝና ውጪ ሊከሰት ስለሚችል ይህ ሁኔታ ያጋጠማቸው ሴቶች ለስኳር ህመም ክትትልና ቁጥጥር ማድረግ ይኖርባቸዋል፡፡

  1. አራተኛው ዓይነት የስኳር ህመም የሚከሰተው በሌሎች በሽታዎች ወይም በመድኃኒቶች ሳቢያ መንስኤው ግልጽ የሆነ የስኳር ህመም ዓይነት ሲሆን የሚከሰተው አልፎ አልፎ ነው፡፡

የስኳር ህመምን ለመቆጣጠር ምን ማድረግ አለብን…?

የስኳር ህመምን የመቆጣጠር ዓላማ በደም ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን ወደ ትክክለኛው ለማምጣት ነው፤ ይህም ማለት በደም ውስጥ ያለው የስኳር መጠን ከ9ዐ-13ዐ ሚሊግራም ወይም ደሲ ሊትር መካከል እንዲሆን ማድረግ ነው።

የስኳር ህመምን ለመቆጣጠርም ጤናማ አመጋገብ መከተል፣ አዘውትረው የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ እና መድኃኒት በመውሰድ በደም ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን መቀነስ እንደሚቻል ከጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።

FBC

1 COMMENT

  1. You may not realize this, but content on Myspace is picked up by search
    engines very, very fast. A good web designer should
    treat a text as an end user interface. Not every one worthwhile for every blog.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.