ከዕድሜ መግፋት ጋር ተያይዘው የሚመጡ አስጊ የጤና ችግሮች እና መፍትሄዎቻቸው!

በዮሴፍ ትሩነህ (ሜዲካል ጋዜጣ)
የጤና ባለሙያዎች፣ አካል ብቃት እንቅስቃሴንና አጠቃላይ የጤና ክብካቤን ከልጅነታቸው ጀምረው ሰዎች እንዲተገብሩ ቢመክሩም የብዙዎች ጤና ሲታወክና እድሜ ሲገፋ ብቻ ይህንን ምክር ያታውሳሉ፡፡ የተሻለ ብስለትና ኑሮ በተለይ ከ40 ዓመት በኋላ ብዙ ጤና ችግሮች መምጣት ይጀምራሉ፡፡ ለመሆኑ ከ40 ዓመት በኋላ ለብዙዎች ስጋት የሚሆኑት የጤና ችግሮች የትኞቹ ናቸው? ምንስ በማድረግ ቀድሞ መከላከልና መቆጣጠር ይቻላል?…

Aging-1024x680

ከፍተኛ የደም ግፊት መዘዝ

ከፍተኛ የደም ግፊት ችግር በራሱ አይቆምም፡፡ ለልብ ድካም፣ ለስኳር ህመም፣ የጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስና ሌሎች ከባድ ችግሮች አጋላጭ እንደሆነ በባለሙያዎች ይገለፃል፡፡ አንዳንድ ሰዎች ከልጅነታቸው ጀምረው ሲለፉበት የነበረው ስራ ውጤት ሲያመጣና ቤተሰባቸውን እንደልብ ማስተዳደር ሲችሉ በጤና ችግር መታገዳቸው ያበሳጫቸዋል፡፡

አንድ ቀን ታምሞ አልጋ ውስጥ መውደቅ እንዳለ የማያስቡና ለጤናቸው ቅድመ ጥንቃቄ የማያደርጉ ብዙ ናቸው፡፡ በተለይ ዕድሜ እየገፋ ሲመጣ ተጋላጭነት ዕየጨመረ የሚመጣባቸው የልብና የደም ቧንቧ ህመሞች ክትትልና ህክምና ካልተደረገላቸው ህይወትን እስከመውሰድ የሚደርስ አደጋ አላቸው፡፡ የመተንፈሻ አካላት፣ የወሲብ ድካም፣ የመውደቅና መሰበር አደጋዎችን መቋቋም አለመቻል፣ የበሽታ መከላከል አቅም መዳከም ከ40 ዓመት በኋላ ይበረታሉ፡፡

  የልብ ህመም

‹‹ብር የሚገኘው በልጅነት ልብ የሚገኘው በ40 ዓመት›› የሚባለው አንድም በወጣትነት ያለ የብር አጠቃቀምን ግዴለሽነት ለመግለጽ ሲሆን ከጤና አንፃር ደግሞ የሚያስከትላቸው የጤና ችግሮች አይጠፉም፡፡ ብር በልጅነት ብቻ ሳይሆን በ40 ዓመትም ይገኛል፡፡ ነገር ግን ብሩ ለልብ ጤና ጠንቅ የሆኑ የአኗኗር ስልቶችንም ይዞ ይመጣል፡፡ እንቅስቃሴ የጎደለው የስራ ጠባይ፤ ቅባትና ስኳር የሚያጠቃቸው ምግችን ማዘውተር፤ በመጠጥና በምቾት ስም የሚመጡ ስልቶች ለጤና ጠንቅ ይሆናሉ፡፡ በተለይ ከ40 ዓመት በኋላ እነዚህ ችግሮች ተጠናክረው የሚመጡ በመሆኑ ጥንቃቄው ግድ ነው ይላሉ ባለሙያዎች፡፡ ኮሮነሪ አርተሪ የሚባለው ቧንቧ ስራው ይስተጓጎላል፡፡ ሌሎች የተለያዩ የሰውነት ክፍሎች ደም በስርዓት የማድረስ ስራዎችንም ከ40 ዓመት በኋላ የሚከሰቱ የኑሮና የሰውነት ፊዚዮሎጅ ለውጦች ምክንያት ይመጣሉ፡፡

ስትሮክ

    ስትሮክ ከልብ ጤና ጋር ጥብቅ ትስስር አለው፡፡ የልብ ደም ቧንቧዎች በቂ ደም ወደ ጭንቅላት መውሰድ ሲሳናቸው ወይም ጭንቅላት ውስጥ ያሉትም የደም ቧንቧዎች በከፍተኛ ደም ግፊት ሲፈነዱ የሚፈጠረው የጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ ስትሮክን ያስከትላል፡፡ ይህ የጤና ችግርም እንዲሁ እድሜ ሲጨምር እና አርባዎቹን ሲዘል የሚጎበኝ በጥንቃቄ ሊታይ የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡ የደም አቅርቦቱ ወደ ጭንቅላት መድረስ ሲያቆም ወይም በከፍተኛ ሁኔታ ሲቀንስ የተለያዩ አካላት ስራቸውን ያቆማሉ፡፡ ራስ ምታት፣ እይታ መደብዘዝ፣ ግራ መጋባት፣ መናገር ማቃት እና የመሳሰሉት መገለጫዎች ስትሮክን ይናገራሉ፡፡ ስትሮክን ከማከም መከላከሉ ቅድሚያ የሚሰጠውና ውጤታማው ስትራቴጂ መከላከሉ እንደሆነ በማዮክሊኒክ ከፍተኛ ኤክስፐርት የሆኑት ዶ/ር ዴቪድ ሊ ለሪደርስ ዳይጀስት ገልጠዋል፡፡

የጀርባ ህመም

የጀርባ ህመም አለም የቆመች ያህል እንዲሰማን የሚያደርግ ህመሙን መቋቋምም የሚያስቸግር የጤና ጉዳይ ነው፡፡ የጀርባ ህመም በተለያዩ የጡንቻ፣ የነርቭ እና ዲስክ ችግሮች ሊከሰት የሚችል ሲሆን እድሜ ሲገፋ አጥንት እና ጡንቻዎች ከመዳከማቸው አንፃር አርባዎቹን ሲያልፉ የጀርባ ህመምን በጊዜ ለሃኪም ማሳየት ቀዳሚው ውጤታማ ችግሩን የማሸነፍ ዘዴ ነው ይላሉ የሪደርስ ዳይጀስት ያነጋገራቸው ኤክስፐርት፡፡ ስለሆነም መውደቅን የመሰለ አደጋ ካለ እና ማናቸውንም ለጀርባ ህመም የሚዳርግ የበሽታ ምክንያት በፍጥነት ታከሙት ይላሉ ባለሙያው፡፡

 የወሲብ ድክመት

እንደተቀሩት የአካል ክፍሎቻችን ሁሉ ስኬታማ ወሲብ ለመፈፀም በቂ የደም አቅርቦት፣ ጤናማ ስሜትና አካላዊ ሁኔታዎች ወሳኝ ናቸው፡፡ እድሜ ሲገፋ ይበረታሉ ያልናቸው እንደ ልብ ህመም፣ ከፍተኛ የደም ግፊትና ስኳር ህመሞች የደም ግፊት ላይ ከፍተኛ ጫና ያደርሳሉ፡፡ በቂ የደም ፍሰት እጥረት ምክንያት ብልትን እንደልብ ማቆም አለመቻል በወንዶች፤ የብልት መድረቅ ደግሞ በሴቶች የሚታዩ ችግሮች ናቸው፡፡ በስራ ውጥረትና በቤተሰብ ጉዳዮች የሚነሱ የአዕምሮ ሰላምን የሚነሱ ጉዳዮች ስነ-ልቦናዊ ጫናቸው ከበድ ስለሚል በወሲብ መደሰትን ፈተና ውስጥ ሲከቱት ይታያል፡፡

አጠቃላይ ምክር 

ለልብና እና ደም ቧንቧዎች ጤና የምናደርገው ክብካቤ እስከ ወሲብ ህይወታችን የሚደርስ ጠቀሜታ ስለሚሰጥ ትኩረት ማድረግን ባለሞያዎች ይመክራሉ፡፡ እንደ ችግሩ ተጨባጭ ሁኔታ ከሀኪም ጋር በመነጋገር ከ40ዎቹ በኋላ የሚመጡጥን የጤና ችግሮች በምክክርና ህክምና ማስወገድ ይቻላል፡፡ ከህክምናው በፊት ቢተገበሩ ውጤት ያመጣሉ ሲሉ ባለሞያዎች የተወሰኑ ምክሮችን ይሰነዝራሉ፡፡

ቋሚ የሆነ ኦክስጅን የሚጠቀም ደከም የሚያደርግ የአካል ብቃት እንቅስቃሴን ልምድ ማድረግ አርባዎቹ ውስጥም ይቻላል፡፡ ይህም በሰውነት የተጠራቀመ ቅባትን በፍጥነት በማቃጠል ከስብ መከማቸት የሚመጡትን የደም ቧንቧ መጥበብ እና በዚህ መነሻነት የሚመጡ በሽታዎችን ለማራቅ ይረዳል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ጡንቻን የሚገነቡ እንቅስቃሴዎችም ጥሩ ናቸው፡፡ መንፈስን ዘና የሚያደርግ የእግር ጉዞ፤ ሜዲቴሽን ብዙ ፈሳሽ መጠጣት (አልኮልን አይጨምርም) ቅባትና ስኳር ነክ ምግቦችን በልኩ ማድረግና ቀለል ወዳሉት አትክልትና ፍራፍሬ፣ አሳና ጥራጥሬ ነክ ምግቦችን ማዘውተር በ40ዎቹ ዕድሜ የሚመከሩ ሌሎች ብዙ 40 ዐመታትን መጨመር የሚያስችሉ የባለሙያዎች ምክር ነው፡፡

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.