5ቱ የማያስረጁ እና 5ቱ የሚያስረጁ ምግቦች

የሚያስረጁ ምግቦች

(ዘ-ሐበሻ) የአመጋገብ እቅድዎ በውስጥና በውጭ ወጣት ሆነው እንዲቆዩ የማድረግ ብቃት አለው፡፡ በጠዋት ተነስተው መስተዋት ፊት ሲቆሙ የሚያስቡት ‹‹ዋው! አምሮብኛል?›› አሊያም ‹‹መቼ ነው እንዲህ ያረጀሁት?›› ብለው ነው? ሁለተኛውን የሚሉ ከሆነ ፍሪጅዎን፣ ማዕድ ቤትዎና የምግብ ጠረጴዛዎ ላይ የሚያኖሩትን ምግብ ይጠራጠሩ፡፡ እርጅና በሁላችንም የመጣና ማቆም የማይቻል ቢሆንም አንዳንድ አዘውትረን የምንመገባቸው ምግቦች ያለ ዕድሜያቸው አርጅተን እንድንታይ ያደርጋሉ፡፡ የእነዚህ ምግቦች ጉዳት በውጫዊ እኛነታችን ላይ ብቻ የሚገደብ አይደለም፡፡ ውስጣዊ ጉዳትም ያደርሳሉ፡፡

ጥራት ወሳኝነት አለው (Quality Counts)

Baked Salmon‹‹በቅባትና በስብ የተጥለቀለቁ ምግቦችን መመገብ ሰውነታችንን እንዲቆጣ ያደርገዋል›› ይላሉ ‹‹Just tell me what you eat!›› የሚለው መፅሐፍ ደራሲና በቱሌን ዩኒቨርሲቲ የህክምና ትምህርት ቤት ረዳት ፕሮፌሴር የሆኑት ቲሞቲ ሃርላን፡፡

‹‹የጥራትና የጠቃሚ ንጥረ ነገሮች ይዘታቸው ዝቅተኛ የሆነ Trans fats (ስብ የበዛባቸው ምግቦች) የሰውነታችንን የመቆጣት ስሜት ያነሳሳሉ፡፡ እርጅና ደግሞ መሰረታዊ የሆነ የሰውነት የመጉረብረብ ሁኔታ ነው፡፡ ‹ክራብ የተሰኘውን ከባህር የሚገኝ ምግብ በመመገቤ የተነሳ ከዕድሜዬ በላይ ያረጀቡ እመስላለሁ› ብለው ቢጠይቁኝ መልሴ አዎ! የሚል ይሆናል›› ይላሉ ዶክተሩ፡፡

‹‹ለምሳሌ በጣም ብዙ ስኳርና በፋብሪካ ሂደት ውስጥ ያለፈ ካርቦሃይድሬትስ ያላቸው ምግቦች (processed carbohydrates); AGE (Advanced Glycation End) የተሰኘው ጎጂ ንጥረ ነገር እንዲፈጠር ምክንያት ይሆናሉ፡፡ ይህ ንጥረ ነገር ለበርካታ ጎጂ በሽታዎች ያጋለጣል፡፡ ከእነዚህ የልብና የስኳር በሽታዎች ዋነኞቹ ናቸው፡፡ ከዚህ በተጨማሪም በጅማቶችና በቆዳ ፋይበሮች ላይ ጉዳት ያደርሳሉ›› ይላሉ የካሊፎርኒያ የህዝብ ጤና ማዕከል አማካሪና የአሜሪካ የስነ ምግባር ማህበር ቃል አቀባይ የሆኑት አንድሪያ ጂያን ኮሊ፡፡

ጎጂ ተብለው የሚመደቡ ምግቦችን መመገብ የሚያደርሰው ጉዳት በአካላዊ አቋማችን የተወሰነ አይደለም፡፡ ከእነዚህ ምግቦች አብዝቶ መመገብ የመቆጣትና መጉረብረብ ስሜትን ይጨምራል፡፡ የደም ቅዳዎች ደም እንዲረጋባቸው ያደርጋል፡፡ ክብደት እንድንጨምርም ምክንያት ይሆናሉ፡፡ ይህ ደግሞ ከፀጉራችን እስከ ጥፍራችን ድረስ ላለው ጤና መጥፎ ዜና ነው፡፡

ሊቀንሷቸው የሚገቡ ምግቦች

ወዝና ቁመናዎን ጠብቀው ከዕድሜዎ ጋር ሲተያይ ወጣት መስለውና ሆነው መታየት ከፈለጉ የእነዚህን አምስት ምግቦችና መጠጦች አወሳሰድዎን ይቀንሱ፡፡

1. የድንች ጥብስና በቅባት የተነከረ የድንች ጥብስ

በዘይት እየተነከረ የሚጠበስ ማንኛውም ምግብ በጎጂ ንጥረ ነገሮች በTrans Fates የታጨቁ ናቸው፡፡ ይህም በመላው አካላችን ውስጥ የመጉረብረብ ስሜትን ይፈጥራል፡፡ በዕለታዊ ማዕድዎ ላይ የድንች ጥብስ መጠንዎን ከ1% በታች እንዲያደርጉ የአሜሪካ የልብ ማህበር ይመክራል፡፡

2. ዶናት እና በስኳር የተሞሉ ፓስቴዎች

እነዚህ ምግቦች የተለያዩ አይነት ጎጂ ንጥረ ነገሮችን ይዘዋል፡፡ በአብዛኛው Transe fates በከፍተኛ መጠን ይገኙባቸዋል፡፡ በስኳር የተሞሉም ናቸው፡፡ በፊታችን ላይ መጨማደድና ሽብሽባትን የሚያስከትለው AGE መገኛዎችም ናቸው፡፡

3. ሃት ዶግና ቋሊሟ

የትኛውም በፋብሪካ ፕሮሰስ ተደረገ ሥጋ፣ የአሳማ ሥጋና የመሳሰሉው በቅባት ያበደ ጥብሳ ጥብስ ከጥቅሙ ጉዳቱ እጅግ ያመዘነ ነው፡፡ saturated የተሰኘው ጎጂ የስብ አይነት በከፍተኛ መጠን ይገኝባቸዋል፡፡ የመለብለብና የመቆጥቆጥ ስሜትን የሚያባብሱት ናይትሬትስ የተሰኙ ንጥረ ነገሮች እንዲከማቹም ያደርጋሉ፡፡

4. ቀይ ሥጋም ቢሆን በጥቂቱ ይመገቡ

ጎጂ ስብ በሰውነታችን እንዳይከማች ቀላ ያሉ (ስብ ያልያዙ) ሥጋዎችን እንደንመገብ ይመከራል፡፡ ይህም ቢሆን ለደም ቆዳዎች (arteries) አስደሳች ሁኔታን አይፈጥርም፡፡ የአሜሪካ የስነ ምግብ ማህበር እ.ኤ.አ በ2010 ባወጣው መመሪያ ላይ የተለያዩ በፕሮቲን የበለፀጉ ምግቦችን መመገብ (ቀይ ሥጋን ያጠቃልላል) ጠቃሚ እንደሆነ ይገልፃል፡፡ የአሜሪካ የልብ ማህበር በበኩሉ ጎጂ ኮሌስትሮልን የያዙ ምግቦችን እንድናስወገድ ካልተሳካልን ደግሞ ዕለታዊ ፍጆታችንን ከ7% በታች እንዳደርግ ይመክራል፡፡

5. አልኮል

አንዳንድ የአልኮል አይነቶች ለእርስዎ ጠቃሚ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ነገር ግን የበዛ የአልኮል አወሳሰድ በእርግጠንነት ያለ ዕድሜዎ ያረጁ ሊያስመስልዎ ይችላል፡፡ ለሴት በቀን አንድ (አንድ ብርጭቆ ወይን ወይም ቢራ) ሲመከር ለወንዶች የሴቷን እጥፍ ቢወስዱ አይጎዳም፡፡ በቀን በአማካይ አንድ ወይም ሁለት መለኪያ አልኮል ቢጎነጩ ለልብዎ ጠቃሚ ሊሆን ይችላል፡፡ ከዚያ ካለፈ ግን የእርጅና ሂደትዎን ያፋጥናል፤ እንደ ጉበት እና አንዳንድ የካንሰር ህመሞች ያሉ ተያያዥ በሽታዎችንም ያስከትላል፡፡ የማይጠጡ ከሆነ የጤና ባለሙያዎች እንዲጠጡ አይመክሩዎትም፡፡ የሚጠጡ ከሆነ ግን ለዶክተርዎ ከመናገር አይቆጠቡም፡፡ የሚያሳስበዎ የጤና ችግሮች ከእርስዎ የአልኮል አወሳሰድ ጋር ግንኙነት እንዳላቸው ሊነግርዎ ይችላል፡፡ ‹‹ከሁሉም በላይ ይላሉ…›› ዶ/ር ሃርላን ‹‹ተገቢውን ማዕድንና ቫይታሚን የያዙ፣ ከፍተኛ ጥራት ያላቸውን ምግቦች መመገብ የሚፈጠረውን የመጉረብረብ ስሜት ይቀንሳል፡፡ በጥሩ ውስጣዊና ውጫዊ አቋም ላይ እንዲገኙ ያደርጋል፡፡ የሜዲትራኒያን የአበላል ዘዴ የሚሰኘው የአመጋገብ ባህል ከእርጅና ጋር ተያይዘው የሚመጡትን ካንሰር፣ አልዛይመርና የልብ ህመሞችን ያስወግዳል››

ልናዘወትራቸው የሚገቡ ምግቦች

ሃርላን እና ጂያን ኮሊ ጥቅማቸው ከፍተኛ የሆኑትን፣ ወጣት የሚያስመስሉትንና ጤናማ የሚያደርጉትን (super foods) እንድናዘወትር ይመክራሉ፡፡

‹‹ይህ ሲባል ግን የተወሰኑ ምግቦችን መርጣችሁ እነሱ ላይ ማተኮር ማለት አይደለም፡፡ ይህ ሁኔታ ትልቁን ምስል እንዳትመለከቱት ያደርጋል›› አሳ ወይንም ፍራፍሬዎችን ብቻ ሳይሆን አበባ ጎመን፣ ስኳር ድንች፣ ሳልመን (አሳ)፣ ሽምብራ እና የዶሮ ሥጋን መመገብ ለአጠቃላይ ጤንነት ይጠቅማል›› ይላሉ ዶክተር ሃርላን፡፡

ሁለቱም ኤክስፐርቶች ለጤናችን በጣም ጠቃሚ ነው ያሉትን የሜዲትራንያን የአመጋገብ ዘዴ እንድናዘወትር ይመክራሉ፡፡ የመረጧቸውን አምስት ከማዕዳችን ላይ መጥፋት የሌለባቸው ምግቦች የሚከተሉት ናቸው፡፡

1. ሰላጣ፡- ሰላጣ በሽታ ተከላካይ ቫይታሚኖች ተብለው በሚጠሩት በቫይታሚን ኤ እና ሲ የበለፀጉ ሲሆን የመቆጣትና የመጉረብረብ ስሜትን ይዋጋሉ፡፡ ሌሎች ጥቁር አረንጓዴ ቀለም ያላቸው እንደ አበባ ጎመንና ስፒናች ያሉትን በማዕዳችን ላይ ማካተት ያስፈልጋል፡፡

2. ቲማቲም፡- እንደ ሃብሃብ፣ ወይን፣ ዘይቱን፣ አስፓራገስ፣ ቀይ ጎመን ሁሉ ቲማቲም በበሽታ ተከላካዮች የበለፀገውን Lycopene ያስገኝልናል፡፡

3. ሳልመን፡- እንደ የባህር አሳዎች ቱና እና ሄሪንግ (herring) ሁሉ ሳልመን በኦሜጋ 3 ፋቲ አሲድ የበለፀገ ነው፡፡ የሰውነት መመረዝን ይከላከላል፡፡

4. ጥራጥሬዎች፡- ባቄላ የዶክተር ሃርላን ተመራጭ የፕሮቲንና የበሽታ ተከላካይ ቫይታሚኖች መገኛ ነው፡፡ ባቄላ፣ ሽምራ፣ አተር እና የመሳሰሉት የጥራጥሬ አይነቶች ጠቃሚዎች ናቸው፡፡ ‹‹ቆዳችን ከፕሮቲን የተሰራ ነው፡፡ ጥራት ያላቸው በቂ ፕሮቲኖች የማያገኙ ከሆነ ችግሩ ቆዳዎ ላይ ይንፀባረቃል፡፡ ይላሉ፡፡ ጂያን ኮሊም ባቄላና አሳ የቆዳን ውበት እንደሚያሳምሩ ይገልፃሉ››

5. አጃ፡- ጥናቶች እንደ አጃ፣ ዳቦ፣ ፓስቲ፣ ቡናማ ሩዝ ያሉት የእህል አይነቶች የመጉረብረብ ስሜትን እንደሚቀንሱ ገልፀዋል፡፡ ‹‹እነዚህ ምግቦች ለቆዳችን ጠቃሚ የሆኑትን እንደ ታሚንና ራይቦ ፍላቪን ያሉትን የቫይታሚን ቢ ዝርያዎችን ይዘዋል፡፡ የእነዚህ እጥረት በቆዳችን ላይ ሽፍታ እንዲወጣና ቆዳችንም ወዝ አልባ እንዲሆን ያደርገዋል››

ይህ ጽሁፍ በዘ-ሐበሻ ጋዜጣ ላይ ታትሞ ወጥቷል።

ይህ ጽሁፍ በዘ-ሐበሻ ጋዜጣ ላይ ታትሞ ወጥቷል።

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.