ስለ ደም መለገስ ጥቂት እንበልዎ ( Blood Donation)

ሄሎ ዶክተር

71379aa07d2810d164a3431ddba19537_Lአዲስ አበባ፣ ጥር 12፣ 2007 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ደም መለገስ በፍላጎት/በፈቃደኝነት ላይ ተመስርቶ የሚደረግ በጎ ተግባር ነዉ፡፡

እርስዎ ደም ለመስጠት ተስማምተው ከለገሱ በኃላ ደሙ ለሌላ የሰዉ ደም ለሚያስፈልገዉ ግለሰብ ይለገሳል፡፡ በየአመቱ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች የሌላ ሰዉ ደም ይፈልጋሉ፡፡

አንዳንዶቹ በቀዶ ጥገና ጊዜ የሚፈልጉ ሲሆኑ ሌሎቹ ደግሞ ከአደጋ በኃላ ወይም የዉስጥ ደዌ ችግር ኖሮዋቸዉ ደም ወይም የተወሰኑ የደም ሴሎችን በሚፈልጉበት ወቅት ነዉ፡፡

ስለሆነም ደም መለገስ እነዚህንና ሌሎችንም ችግሮች ይፈታል፡፡
በጣም የተለያዩ የደም መለገስ አይነቶች አሉ፡፡እነርሱም

• ሙሉ ደም(Whole blood)፡- ይህ ብዙዉን ጊዜ የተለመደዉ አይነት ሲሆን ሁሉንም አይነት የደም ሴሎች አንድ ላይ የሚለግሱበት ዘዴ ነዉ፡፡ ከዚያን በኃላ ደሙ ወደ ተለያዩ የደም ክፍሎች እንዲለያይ ይደረጋል (ቀይ የደም ሴሎች፣ፕላዝማና ፕላትሌትስ)

• ፕላትሌትስ፡-ይህ አይነቱ የመለገስ ሂደት አፌሬሲስ(apheresis) የሚባል ሲሆን ደም የሚለግሰዉ ግለሰብ ከደሙ ውስጥ ፕላትሌትስንና የተወሰነ ፕላዝማን ለይቶ መዉሰድ የሚችል ማሽን ላይ ይደረግና ቀሪዉን ወደ ለጋሹ እንዲመለስ የሚያደርግ ሂደት ነዉ፡፡

• ፕላዝማ፡-ፕላዝማ በአፌሬሲስ ሂደት ወቅት ከፕላትሌትስ ጋር ወይም ብቻዉን ከለጋሹ የሚወሰድ ነዉ፡፡

• ቀይ የደም ሴሎች (ደብል ሬድ ብለድ ሴል)፡-ቀይ የደም ሴሎች አንደ ፕላትሌትስና ፕላዝማ በፌሬሲስ መንገድ ከደም ለጋሹ ሊሰበሰብ ይችላል፡፡

የደም መለገስ የሚመጣዉ ችግር አለ(Risks)?

ደም መለገስ የሚያመጣዉ ምንም ችግር የለም!!! ለያንዳንዱ ለጋሽ አዲስና ጤንነቱ የተጠበቀ ዕቃዎች ስለሚጠቀሙ ደም በመለገስዎ በደምና በደም ንኪኪ ሊተላለፉ የሚችሉ ኢንፌክሽኖች ሊይዝዎ አይችሉም፡፡

እርስዎ ጤናማ ከሆኑ ጤንነትዎ ላይ ምንም አይነት አደጋ/ችግር ሳይከተል ደም መለገስ ይችላሉ፡፡ ደም በለገሱ በ24 ሰዓታት ዉስጥ ሰዉነትዎ ደም በመለገስ ወቅት ያጣዉን የፈሳሽ መጠን የሚተካ ሲሆን በተወሰኑ ሳምንታት ዉስጥ ደግሞ ሰዉነትዎ በደም መለገስ ወቅት ያጣዉን ቀይ የደም ሴሎችን ሙሉ በሙሉ ይተካል፡፡

ደም ለመለገስ የሚደረጉ ዝግጅቶች

ሙሉ ደምም ይሁን ፕላዝማና ፕላትሌትስ ከመለገስዎ በፊት ሊሟሉ የሚገባቸዉ ነገሮች፡-

• ሙሉ ጤነኛ መሆን

• ቢያንስ 18 አመትና ከዚያን በላይ መሆን፡-ደም ለመለገስ መነሻ ዕድሜ ከሀገር ሀገር የሚለያይ ሲሆን የላይኛዉ እድሜ ጣሪያ ግን ገደብ የለዉም፡፡

• ክብደትዎ ቢያንስ 45 ኪሎግራም መሆን፡፡

• አካላዊና ሌሎች የጤና ምርመራ ማለፍ የሚችል መሆን አለበት፡፡

የሰዉነት ቀጭንና ወፍራም መሆን ደም ለመስጠት/ለመለገስም ሆነ ላለመለገስ እንደ ቅድመ ሁኔታ አያገለግልም፡፡ ይልቁንም ከላይ የተዘረዘሩትን ቅድመ ሁኔታዎችን የሚያሟሉ ከሆነ ሰዉነትዎ ቀጭን ቢሆኑም እንኳ መለገስ ይችላሉ፡፡

ሌላዉ የተወሰኑ ሰዎች ከደም መለገስ ጋር ተያይዞ ያልተገባ ግንዛቤ ያላቸዉ ሲሆን ከእነዚህም ዉስጥ ደም መለገስ ጉዳት እንዳለዉና የሰዉ ደም እንደሚሸጥ ይገኙበታል፡፡

በመሰረቱ የሰዉ ደም ተሸጦ አያዉቅም፣ሊሸጥም አይችልም፡፡የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማህበር ደም ሸጦም አያዉቅም፤ወደፊትም ሊሸጥ አይችልም፡፡ ነገር ግን አላስፈላጊ ድርጊቶችን ለማስቀረት ለሰዉ ሊሰጥ የሚችለዉን ደም በሚገባ ክምችቱን በደም ባንክ ዉስጥ በሚገባ እንዲጨምርና ደም በተፈለገበት ወቅት ለተጠቃሚዉ ለመለገስና እንዲሁም እጥረቱን ለማስወገድ ሁላችንንም በተቻለን መጠን ደም መለገስ ይጠበቅብናል፡፡

ይህንንም አንድ ጊዜ ብቻ በዘመቻ የምናካሄደው ጉዳይ ሳይሆን ደም መለገስን እንደባህል አድርገነዉ ቢያንስ በአመት ከሁለት እስከ ሶስት ጊዜ ደም መለገስ ያስፈልጋል፡፡

ደም ለመለገስ ካሰቡበት ቀን በፊት ባለዉ ምሽት በቂ እንቅልፍ ማግኘት የሚያስፈልግ ሲሆን ከመለገስዎ በፊት ጥናማ ምግብ መመገብ፤ ስብነት ያለቸዉን( ለምሳሌ የአሳማ ስጋ)ና እንደ አይስ ክሬም ያሉ ምግቦችን ያለመመገብ፤ እስከ 473 ሚሊ ሊትር የሚደርስ ተጨማሪ ፈሳሽ ከመለገስዎ በፊት መጠጣት መቻልና ፕላትሌትስ የሚለግሱ ከሆነ ከመለገስዎ ከሁለት ቀናት በፊት ጀምሮ አስፒሪን ያለመዉሰድ ይመከራሉ፡፡

ምንጭ፦ሄሎ ዶክተር

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.